Wat zou de wereld zijn zonder rookmelders? Hoeveel euro's schade hebben deze kleine toestelletjes al niet weten te voorkomen? En zeker, ook hier speelt Einsteins formule een cruciale rol.

In de meeste rookmelders zijn immer radioactieve stoffen opgenomen. Op de commerciële markt zijn twee verschillende soorten rookmelders te verkrijgen: de optische melder en de ionisatiemelder.

De optische melder reageert enkel op zichtbare rookdeeltjes. Deze deeltjes verduisteren een lichtstraal, die constant door een foto-elektrische cel gemeten wordt. Hoe minder licht de cel ontvangt, hoe sterker het signaal dat deze cel afgeeft. Wanneer dat signaal boven een bepaalde waarde komt, treedt de melder in werking.

De ionisatiemelder, de goedkoopste en bestverkochte van de twee, reageert zowel op zichtbare als op onzichtbare rookdeeltjes. De deeltjes bereiken de ionenkamer van de melder, zo genoemd omdat daar ionen gevormd worden. Dit zijn geladen atomen, die een afwijkend aantal elektronen hebben. De ionen worden gevormd doordat radioactieve stoffen elektronen uitzenden (betastraling) of opnemen (elektronenvangst).
De rookdeeltjes zijn groter en zwaarder dan de normale gasdeeltjes in de ionisatiekamer en verstoren de ionenvorming, waardoor de stroomsterkte verkleind wordt. Wanneer die stroomsterkte onder een bepaalde waarde komt, treedt de melder in werking. De ionisatiemelder bevat zoals vermeld een radioactieve bron, die licht schadelijk is voor mens en milieu. In die bron zitten meestal de radioisotoop ²⁴¹Am (americium), deze stof heeft een halveringstijd van 432 jaar. Deze bron blijft dus honderden jaren straling afgeven, dit zorgt voor risico's voor de mens en het milieu. De radioactieve straling kan namelijk cellen aantasten en tot kanker leiden. Bij normaal gebruik van deze melder is er echter geen reden tot paniek, pas wanneer de melder uiteengehaald wordt en daarbij de radioactieve bron beschadigd wordt, kan er straling vrijkomen.